Toon Gruijters

 

22 november 2019

Na 46 jaar missionair werk in Brazilië kwam Pater Toon Gruijters in januari 2017 bij ons wonen in het Spiritijnenhof  in Gennep. Hij kwam terug met kwaaltjes o.a. hartritmestoornissen, waar hij  al heel lang last van had. Maar er kwam meer bij; hij begon te lijden aan  een flinke bloedarmoede en bij een onderzoek in het ziekenhuis werd er bij hem beenmergkanker geconstateerd. Bijna een jaar lang was hij  onder chemobehandeling . Hij was blij toen aan de kuur in juli van dit jaar een einde kwam en dat de oncoloog pas voor december een volgende afspraak plande. Maar Toon hield vocht vast, moest weer naar het ziekenhuis. Zijn hart was moe en de kanker ontwikkelde zich verder, ondanks de kuur. Cardioloog  en oncoloog lieten weten dat er niets meer aan gedaan kon worden. Toon overleed vanochtend, 22 november, na gisteren in het bijzijn van familieleden en confraters de ziekenzalving ontvangen te hebben.

     Toon werd in 1938 als eerste kind in het gezin van Leonard en Johanna Gruijters in Helmond geboren. Na de lagere school begon hij in 1951 op ons Missiehuis in Weert aan het gymnasium, gevolgd door het noviciaat in 1957 in Gennep, filosofie en theologie in Gemert, met eeuwige professie in 1961 en priesterwijding op 29 september in 1963. Bij zijn verzoek in 1964 om zijn toewijding aan het apostolaat te mogen doen, schreef hij: ”Ingetreden bij een missionaire congregatie heb ik altijd gehoopt en verwacht een taak te krijgen , die zo mogelijk rechtstreeks apostolisch is -althans niet te onrechtstreeks”. Hij mocht rechtstreeks naar Brazilië, maar in zijn eerste jaren daar liep het wel wat onrechtstreeks: na zijn studie van de taal (het zij gezegd: buitengewoon goed geleerd) werd hij gedurende een paar jaar leraar op het kleinseminarie. Daarna, van 1969 tot 1987 prachtig rechtstreeks apostolisch bezig geweest in Ceilândia, te midden van de armoedige arbeidersbevolking, die de nieuwe hoofdstad Brasilia had gebouwd. Alles was daar nog in opbouw,  de geloofsgemeenschap en ook Toon zelf, die met de bagage van het 2de Vaticaans Concilie en geïnspireerd door de bevrijdingstheologie aan de slag ging met het vormen van kerkelijke basisgemeenschappen en Bijbelgroepen. Bij de condoleancewensen, die al binnen zijn gekomen vanuit Brazilië via facebook, beschrijft iemand Toon als : “Een groot meester en vriend van het evangelie”. Een ander zegt : “We hadden hem bij ons en we hebben gedronken van zijn wijze en diepgaande lessen”. Er kwam een wending aan dat rechtstreekse in 1988 toen hij  werd gevraagd om de taak van novicemeester op zich te nemen – actief bezig met de religieuze vorming van Braziliaanse paters van  de H. Geest. Toon liet nogal eens kritische geluiden horen i.v.m priesteropleiding in die tijden, maar hij heeft daar met hart en ziel, en vooral op een menselijke manier, zijn beste krachten gegeven, als man van gebed en getrouwe religieus, ascetisch en kenner van de geschriften van Poullart des Places, van Libermann, van de H. Teresia van Ávila en vele andere auteurs van geestelijke werken.

Tot hier was  Toon lid van het toenmalige district  Centraal Brazilië. In 1992 deed hij de overstap naar het district “Amazônia” – toen nog bekend als “de groene hel” of “het land dat God vergat”. Vermoedelijk had dit toch alles te maken met zijn verlangen naar rechtstreeks apostolisch werk. Hij werd pastoor van de parochie “Santa Teresa”,  absoluut geen administratief werk, maar herder-pastor, bij de mensen betrokken, de wijken in, de rivier en de meren op, zoals iemand vandaag schreef: “een man en missionaris, die van God sprak en zich helemaal gaf voor de naasten. Zijn leven van goedheid en naastenliefde blijft bij ons”. Groot was zijn bezorgdheid voor de kerk, niet zozeer voor de kerk als instituut, maar als Gods volk onderweg en daarom zag hij lekenvorming ook als een prioriteit in het pastoraat. Het was zijn passie en met “meesterschap” wist hij de deelnemers te boeien in  de vele cursussen alsook op de theologieschool in de vakantietijd georganiseerd door het pastorale coördinatieteam van de Prelazíe van Tefé .  Een waardevolle en bekwame man, met zoveel goede eigen eigenschappen, scherp in zijn opmerkingen, vol ook van humor ….. Zo liet iemand bij zijn condoleancewensen weten: ”zijn manier van goede raad geven, serieus maar evengoed vrolijk, gaf opluchting aan de ziel”.  In 2000 ging ’t met Toon toch weer naar het onrechtstreekse pastoraat, want hij werd gekozen als lid van  het provinciale team hier in Nederland. Hij nam ’t aan, maar slaakte wel een diepe zucht en voelde het als een “afdalen naar het dodenrijk”, maar wist intussen heel goed met de levenden om te gaan. In dat tijdperk van 6 jaar heeft hij heel veel kilometers op de fiets afgelegd om confraters op te zoeken, om naar hen te luisteren en hen  te steunen, vooral op spiritueel gebied. Vooral ook was hij  veel aanwezig aan het sterfbed en bij de begrafenis van confraters. Op de fiets! Dat was ook zijn passie, zelfs na het algemeen kapittel in Torre d’Aguilha (Portugal) op de fiets terug naar Nederland.  In 2007 kwam Toon weer terug naar het rechtstreekse pastoraat in Tefé en hielp in de pas opgerichte spiritijnse parochie “Bom Jesus” en in de aloude parochie van de “Missão”, waar de eerste paters van de H.Geest in 1897 aan land kwamen. Daar schreef hij nog een boek in 3 delen over de geschiedenis van  de Nederlandse spiritijnen in Brazilië ( 800 bladzijden). Voor intern gebruik. Begin deze week was hij nog bezig om er enkele correcties in aan ’t aanbrengen en zei: “Ik heb er eigenlijk nog wel wat aan te doen, maar ik heb maar weinig tijd meer”.

De congregatie, dat was ook zijn passie ! En zijn familie……. Een mooie band, vaak hier bij hem op bezoek. Zonder twijfel zal hij ook hun aanwezigheid gevoeld hebben op de laatste dag, toen hij niet meer bij kennis was. Als één familie - Congregatie, Prelazie van Tefé, broers en zussen en verdere familie -  kunnen we alleen maar dankbaar zijn voor zo’n rijk leven , dat niet samen te vatten is op een A-viertje. Bedankt en “muito obrigado”, Antonio! 

Donderdag 28 november om 11.00 uur nemen we afscheid van Toon in een uitvaartdienst in de kerk van St. Jansonthoofding, Kerkstraat 2 te Gemert en we leggen daarna zijn lichaam te rusten op ons kloosterkerkhof te midden van zijn medebroeders. Vanaf 10.00 uur is er gelegenheid om persoonlijk afscheid te nemen van Toon in de kerk.

Na de begrafenis is er een koffietafel in restaurant “bij Dientje” Kerkstraat 9 te Gemert.

Parkeergelegenheid is er naast de kerk bereikbaar vanaf de Rondweg.

                                                                                                                    

Namens het provinciaal bestuur                                                                                        

Toon Jansen

 

Contactadressen:

L. Gruyters                                                                                     Congregatie van de H. Geest

Edisonplantsoen 11                                                                          Spoorstraat159

5707 EP Helmond                                                                            6591 GT Gennep

 

Jo van den Wildenberg
Ga naar boven